Điều chỉnh giờ đi ngủ phù hợp giúp cải thiện chứng tiểu đêm ở người cao tuổi

Một nghiên cứu lâm sàng có tiêu đề “Adjustment to an Appropriate Bedtime Improves Nocturia in Older Adults” (Điều chỉnh giờ đi ngủ phù hợp giúp cải thiện chứng tiểu đêm ở người cao tuổi), được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Y khoa Fukui và Viện Công nghệ Chiba (Nhật Bản), xuất bản trên tạp chí chuyên ngành International Journal of Urology vào tháng 4 năm 2025.

Dưới đây là tóm lược các nội dung cốt lõi của nghiên cứu:

1. Đặt vấn đề và Mục tiêu

• Bối cảnh: Chứng tiểu đêm (nocturia) ở người cao tuổi gây mệt mỏi, suy giảm chất lượng cuộc sống, tăng nguy cơ té ngã và tử vong do mọi nguyên nhân. Người già thường có xu hướng đi ngủ quá sớm so với nhu cầu sinh lý của cơ thể. Điều này khiến giấc ngủ của họ bị nông, dễ thức giấc và chỉ cần một kích thích nhỏ từ bàng quang cũng dẫn đến nhu cầu đi tiểu, tạo thành một vòng lặp luẩn quẩn giữa rối loạn giấc ngủ và tiểu đêm.

• Mục tiêu: Nghiên cứu kiểm tra xem liệu việc điều chỉnh giờ đi ngủ muộn hơn ở mức phù hợp (được cá nhân hóa bằng thiết bị đeo thông minh) có giúp cải thiện chứng tiểu đêm và chất lượng giấc ngủ ở người cao tuổi hay không.

• Tiểu đêm được định nghĩa là tình trạng mà người bệnh phải thức dậy ít nhất một lần trong đêm để đi tiểu.

2. Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng: 24 bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên (độ tuổi trung bình là 79,7 tuổi) bị chứng tiểu đêm ít nhất 1 lần/đêm. Đây là những trường hợp mà các phương pháp điều trị nội khoa bằng thuốc chuyên khoa tiết niệu trước đó không có chỉ định hoặc không đem lại hiệu quả.

• Thiết kế: Nghiên cứu so sánh chéo (crossover study). Các bệnh nhân được chia thành hai nhóm để luân phiên trải qua giai đoạn “Can thiệp” (4 tuần) và “Không can thiệp” (4 tuần), cách nhau bằng 2 tuần đào thải (washout).

• Cách thức thực hiện:

  • Người tham gia đeo một thiết bị thông minh ở cổ tay (Actiwatch Spectrum) để đo lường chu kỳ thức – ngủ.

  • Trong giai đoạn can thiệp, dữ liệu từ thiết bị đeo được phân tích bằng thuật toán máy tính (phương pháp hạ dốc trực tiếp – steepest descent method) để tìm ra giờ đi ngủ tối ưu nhất giúp giảm thiểu thời gian thức giấc giữa đêm của từng người.

  • Bệnh nhân được yêu cầu đi ngủ theo khung giờ mới này (muộn hơn giờ ngủ cũ), tắt hết đèn/TV, không dùng điện thoại và hạn chế ngủ trưa.

3. Kết quả chính

Sau giai đoạn can thiệp, giờ đi ngủ trung bình của các bệnh nhân đã được lùi muộn hơn từ 21:30 sang 22:11 (trễ hơn khoảng 41 phút). Việc thay đổi này mang lại những cải thiện rõ rệt so với giai đoạn không can thiệp:

• Giảm tần suất tiểu đêm: Số lần thức dậy đi tiểu giảm trung bình 0,90 lần/đêm (gần như giảm được 1 lần tiểu đêm mỗi ngày).

• Giảm thể tích nước tiểu ban đêm: Tổng lượng nước tiểu ban đêm giảm trung bình 105,6 mL.

• Kéo dài giấc ngủ liên tục: Thời gian ngủ liên tục không bị gián đoạn (Hours to Undisturbed Sleep – HUS) tăng thêm trung bình 62,8 phút.

• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Chỉ số chất lượng giấc ngủ Pittsburgh (PSQI) của người tham gia giảm đáng kể (biểu hiện giấc ngủ sâu và ngon hơn).

4. Kết luận

Đối với những người cao tuổi mắc chứng tiểu đêm kéo dài (ngay cả khi điều trị bằng thuốc không hiệu quả), việc điều chỉnh giờ đi ngủ muộn hơn một chút một cách khoa học (thông qua hỗ trợ của thiết bị đeo theo dõi sức khỏe) là một phương pháp can thiệp hành vi mang lại hiệu quả cao. Phương pháp này giúp kéo dài giấc ngủ sâu ban đầu, giảm lượng nước tiểu tồn đọng ban đêm, từ đó vừa cải thiện được chứng tiểu đêm, vừa nâng cao chất lượng giấc ngủ tổng thể cho người già.