Utebzi – Kháng sinh Carbapenem đường uống đầu tiên cho nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

UTEBZI LÀ GÌ

Là một kháng sinh phổ rộng thuộc nhóm carbapenem nhưng được bào chế dưới dạng viên nén dùng đường uống, chứa hoạt chất tebipenem pivoxil (dưới dạng tebipenem pivoxil hydrobromide), do GSK phát triển và thương mại hóa. Utebzi được chỉ định để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành mắc bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (complicated Urinary Tract Infections – cUTIs), bao gồm cả viêm bể thận cấp tính, do các vi khuẩn Gram âm nhạy cảm gây ra.

Chỉ định này được FDA chính thức phê duyệt vào tháng 7 năm 2026. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng trong điều trị nhiễm khuẩn vì Utebzi là kháng sinh carbapenem đường uống đầu tiên và duy nhất trên thế giới được chấp thuận, phá vỡ giới hạn truyền thống khi nhóm carbapenem trước đây chỉ có thể dùng qua đường tiêm truyền tĩnh mạch (Tài liệu 1, 2).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

Các vi khuẩn Gram âm gây bệnh đường tiết niệu ngày càng gia tăng khả năng kháng thuốc, đặc biệt là việc sinh ra các enzyme beta-lactamase (như ESBL) phá hủy các kháng sinh thông thường. Carbapenem từ lâu được xem là “vũ khí hạng nặng” tuyến cuối để đối phó với tình trạng này.
Utebzi là một tiền chất (prodrug). Sau khi uống, tebipenem pivoxil được hấp thu nhanh qua đường ruột và chuyển hóa ngay thành tebipenem – dạng hoạt tính mạnh mẽ. Tương tự các kháng sinh beta-lactam khác, tebipenem hoạt động bằng cách gắn chặt vào các protein gắn penicillin (PBP) trên vách tế bào vi khuẩn. Quá trình này ức chế sự tổng hợp vách tế bào, khiến cấu trúc của vi khuẩn suy yếu và chết. Điểm mạnh của Utebzi là khả năng chống lại sự phân hủy của nhiều loại men beta-lactamase, duy trì hiệu lực tiêu diệt mạnh mẽ đối với các mầm bệnh nguy hiểm như E. coli và Klebsiella pneumoniae (Tài liệu 2, 3).

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Hiệu quả của Utebzi được chứng minh qua chương trình thử nghiệm lâm sàng pha 3 quy mô lớn, thiết kế đối đầu trực tiếp (không thua kém) với phác đồ chuẩn là kháng sinh carbapenem truyền tĩnh mạch (ertapenem) trên bệnh nhân cUTI và viêm bể thận cấp tính (Tài liệu 1, 2)

Hiệu quả điều trị tương đương tiêm truyền:** Kết quả nghiên cứu cho thấy Utebzi đường uống đạt tỷ lệ đáp ứng tổng thể (bao gồm cả chữa lành lâm sàng và diệt sạch vi khuẩn) hoàn toàn tương đương với phác đồ truyền tĩnh mạch ertapenem.
Tiêu diệt vi khuẩn kháng thuốc: Thuốc cho thấy tỷ lệ thanh thải mầm bệnh rất cao, ngay cả đối với các chủng vi khuẩn đường ruột có khả năng sinh ESBL.
Giải phóng bệnh nhân khỏi bệnh viện: Giá trị lớn nhất của Utebzi là giúp bệnh nhân mắc cUTI (những người trước đây phải nhập viện dài ngày hoặc phụ thuộc vào dịch vụ truyền tĩnh mạch ngoại trú) nay có thể điều trị hiệu quả và an toàn ngay tại nhà chỉ bằng việc uống thuốc (Tài liệu 2).

ĐIỀU TRỊ VỚI UTEBZI VÀ TÁC DỤNG PHỤ THƯỜNG GẶP

Utebzi được bào chế dưới dạng viên nén dùng đường uống, mang lại sự tiện lợi tối đa cho bệnh nhân.

Liều lượng: Liều khuyến nghị thông thường là 600 mg (tương đương 2 viên 300 mg), uống mỗi 8 giờ một lần, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Thời gian điều trị thường kéo dài từ 7 đến 10 ngày tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng (Tài liệu 3).
Tác dụng phụ thường gặp (≥ 2%):
* Tiêu chảy nhẹ đến trung bình.
* Nhức đầu.
* Buồn nôn.
* Rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột (Tài liệu 2, 3).
* Lưu ý quan trọng: Tương tự các kháng sinh họ beta-lactam khác, bác sĩ phải khai thác kỹ tiền sử dị ứng của bệnh nhân với penicillin, cephalosporin hoặc các carbapenem khác trước khi kê đơn để tránh nguy cơ sốc phản vệ. Ngoài ra, cần cảnh giác với nguy cơ tiêu chảy liên quan đến Clostridioides difficile (CDAD), một tình trạng viêm ruột nặng có thể xảy ra trong hoặc sau quá trình dùng kháng sinh. Cần điều chỉnh liều lượng Utebzi ở bệnh nhân bị suy giảm chức năng thận ở mức độ trung bình đến nặng (Tài liệu 3).

Tài liệu tham khảo
1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). *FDA approves first oral carbapenem therapy for complicated urinary tract infections*. FDA News Release, July 2026. https://www.fda.gov/drugs/news-events-human-drugs/fda-approves-first-oral-carbapenem-therapy-complicated-urinary-tract-infections
2. GSK plc. *Utebzi (tebipenem pivoxil) approved in the US for adults with complicated urinary tract infections (cUTIs)*. GSK Press Release, July 2026. https://www.gsk.com/en-gb/media/press-releases/utebzi-tebipenem-pivoxil-approved-in-the-us-for-adults-with-complicated-urinary-tract-infections-cutis/
3. GSK plc. *UTEBZI (tebipenem pivoxil) tablets, for oral use – Full Prescribing Information*. Approved July 2026. https://gskpro.com/content/dam/global/hcpportal/en_US/Prescribing_Information/Utebzi/pdf/UTEBZI-PI-PIL.PDF