Trẻ em sống gần trạm xăng có nguy cơ mắc ung thư cao hơn?

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung nghiên cứu từ bài báo khoa học được xuất bản trên tạp chí Environmental Pollution (2026), với tiêu đề Gasoline stations and risk of childhood cancer: a population-based cohort study in Quebec, Canada (Trạm xăng và nguy cơ ung thư ở trẻ em: Một nghiên cứu đoàn hệ dựa trên dân số tại Quebec, Canada), của Francois Brizard, Nathalie Auger, Audrey Smargiassi, và các cộng sự thuộc Đại học Montreal và Viện Y tế Công cộng Quebec.

1. Tổng quan nghiên cứu

Đánh giá mối liên quan giữa khoảng cách từ nơi ở của trẻ lúc sinh đến các trạm xăng (nguồn phát thải benzene và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi – volatile organic compounds) và tỷ lệ mắc ung thư ở trẻ em, đặc biệt là bệnh bạch cầu (leukemia) và Bệnh bạch cầu cấp dòng nguyên bào lympho (Acute Lymphoblastic Leukemia: ALL).

2. Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế: Nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu dựa trên quần thể dân số.
• Mẫu nghiên cứu: Theo dõi 824.414 trẻ sơ sinh tại Quebec (sinh từ 01/01/2007 đến 31/12/2020), thời gian theo dõi kéo dài đến ngày 31/03/2023 (hoặc đến khi trẻ chẩn đoán ung thư, tử vong, hoặc đạt 15 tuổi).
• Mô hình tiếp xúc (Exposure Metrics): Ba chỉ số được xây dựng dựa trên mã bưu chính nơi sinh để đánh giá mức độ tiếp xúc với trạm xăng trong bán kính ảnh hưởng:
  * Chỉ số A: Số lượng trạm xăng trong vòng bán kính 250 m.
  * Chỉ số B: Khoảng cách từ nhà đến trạm xăng gần nhất (≤100 m, 101 – 250 m, 251 – 500 m, và >500 m).
  * Chỉ số C: Tổng nghịch đảo khoảng cách đến tất cả các trạm xăng trong vòng 500 m (để tính toán mức độ tiếp xúc tích lũy từ nhiều trạm).
  * Yếu tố hiệu chỉnh (Confounders): Mô hình Cox được hiệu chỉnh theo giới tính của trẻ, tuổi mẹ, các bệnh lý nền của mẹ, mức độ đô thị hóa, tình trạng kinh tế xã hội của khu vực, nồng độ ô nhiễm không khí giao thông (NO2), và khoảng cách tới đường dây điện cao thế (≥200 kV).

3. Kết quả

Trong thời gian theo dõi, có 1.535 trẻ bị chẩn đoán ung thư trước 15 tuổi (trong đó có 465 ca bệnh bạch cầu nói chung và 359 ca ALL).

• Khoảng cách càng gần, nguy cơ càng tăng (Chỉ số B):

* Trẻ sống trong vòng 100 m gần trạm xăng có tỷ lệ nguy cơ hiệu chỉnh (Adjusted Hazard Ratio – HR) tăng ở tất cả các danh mục so với nhóm sống cách xa >500 m: HR = 1,14 đối với ung thư nói chung; HR = 1,35 đối với bệnh bạch cầu; và HR = 1,27 đối với ALL.
* Biểu đồ hàm đáp ứng – tiếp xúc cho thấy rủi ro đối với bệnh bạch cầu giảm dần một cách tuyến tính khi khoảng cách từ nhà tới trạm xăng tăng lên.

• Mức độ tiếp xúc tích lũy cao (Chỉ số C): Nhóm có mức độ tiếp xúc cao nhất có nguy cơ mắc bệnh bạch cầu tăng rõ rệt với HR = 1,34 (KST 95%: 1,01–1,77) và ALL với HR = 1,34 (KST 95%: 0,97–1,84).
• Hiệu quả của các quy định môi trường (Phân tích tại Montreal):

* Tại thành phố Montreal – nơi bắt buộc áp dụng hệ thống thu hồi hơi xăng khi bơm chuyển nhiên liệu từ năm 2001 – nguy cơ ung thư và bệnh bạch cầu ở trẻ sống gần trạm xăng (≤100 m) thấp hơn rõ rệt so với các khu vực còn lại của tỉnh Quebec (nơi chưa nghiêm ngặt áp dụng quy định này).
* Cụ thể, khi loại trừ vùng Montreal, nguy cơ ở phần còn lại của Quebec đối với nhóm sống trong vòng 100 m tăng đáng kể: HR = 1,42 đối với ung thư nói chung và HR = 1,55 đối với bệnh bạch cầu.

• Yếu tố bệnh lý nền của người mẹ: Nghiên cứu gợi ý rằng mối liên quan giữa việc sống gần trạm xăng và nguy cơ bệnh bạch cầu ở trẻ sẽ cao hơn nếu người mẹ có các bệnh lý nền trong thai kỳ (như tăng huyết áp, tiền sản giật, thiếu máu, béo phì thai kỳ, hoặc rối loạn sử dụng chất).

4. Thảo luận và Kết luận

• Kết luận: Sống ở vị trí quá gần các trạm xăng (đặc biệt là trong vòng 100 m) khi sinh có khả năng làm tăng nguy cơ phát triển ung thư ở trẻ em, đặc biệt là các thể bệnh bạch cầu.
• Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của các quy định kiểm soát môi trường (như hệ thống thu hồi hơi xăng) trong việc giảm thiểu rủi ro sức khỏe cộng đồng. Nhóm tác giả kiến nghị cần áp dụng các biện pháp giảm thiểu như: bắt buộc lắp đặt hệ thống thu hồi hơi, van áp suất/chân không tại các cột thông hơi, và thiết lập khoảng cách an toàn tối thiểu (setback distances) khi quy hoạch các khu dân cư mới, trường học hoặc nhà trẻ.

Nguồn tham khảo

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0269749126001077?via%3Dihub