Sự liên quan vi nhựa trong máu và bệnh động mạch vành

Dưới đây là tóm lược nội dung nghiên cứu vi nhựa (micro plastic) và siêu vi nhựa (nano plastic) trong tuần hoàn vành và phơi nhiễm ô nhiễm không khí trong bệnh tim thiếu máu cục bộ với tiêu đề “Micro- and nano-plastics in the coronary circulation and air pollution exposure in ischaemic heart disease presentation” đăng trên tạp chí ESC European Heart Journal năm 2026:

1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu

• Hạt vi nhựa và siêu vi nhựa (Micro- and nano-plastics: MNPs) đang trở thành những yếu tố nguy cơ mới nổi đối với bệnh lý tim mạch.
• Đánh giá sự xuất hiện, nồng độ và loại của hạt MNP trong máu động mạch mạch vành ở các bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh động mạch vành (coronary artery díease: CAD). Đồng thời, nghiên cứu xem xét mối liên quan giữa MNP với mức độ tiếp xúc ô nhiễm không khí (bụi mịn PM2.5) và các chỉ dấu viêm sinh học.

2. Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng: 61 bệnh nhân thực hiện chụp mạch vành xâm nhập, chia làm 3 nhóm:
  * STEMI (ST-segment elevation myocardial infarction): 19 bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp có ST chênh lên.
  * CCS (chronic coronary syndromes): 20 bệnh nhân hội chứng mạch vành mãn tính.
  * Nhóm chứng (Control): 22 người có động mạch vành bình thường trên hình ảnh chụp mạch.
• Thu thập mẫu: Lấy mẫu máu ngoại vi và máu động mạch mạch vành (trước và sau vị trí tổn thương/can thiệp) trong quá trình chụp mạch.
• Phân tích MNP: Sử dụng kỹ thuật quang phổ hồng ngoại trực tiếp bằng laser (laser direct infrared: LDIR) và sắc khí khối phổ phân hủy nhiệt (Py-GC/MS).
• Đánh giá môi trường & viêm: Đo nồng độ các chất gây ô nhiễm không khí (đặc biệt là PM2.5) cấp tính (trong ngày can thiệp) và mãn tính (trung bình 2 năm trước đó) dựa trên địa chỉ nhà bệnh nhân. Đo nồng độ cytokine viêm IL-6 và TNF-alpha.

3. Kết quả chính

Mức độ hiện diện của MNP:

• Tỷ lệ phát hiện MNP ở nhóm STEMI cao hơn rõ rệt (84.2%) so với nhóm CCS (40%) và nhóm chứng (31.8%) (P = 0.002).
• Nhóm STEMI có nồng độ MNP cao hơn và đa dạng về loại polymer hơn hẳn (trung vị 3 loại polymer).
• Polyethylene (PE) là loại nhựa phổ biến nhất, xuất hiện ở 97% các mẫu phát hiện có MNP.
• Mạch vành là nơi ghi nhận nồng độ MNP cao hơn so với máu động mạch ngoại vi (P < 0.001).

Mối liên quan với tình trạng viêm: Nồng độ chất chỉ thị viêm IL-6 và TNF-alpha ở nhóm STEMI cao hơn rõ rệt, đặc biệt là trong máu mạch vành ở những bệnh nhân có MNP.

Mối liên quan với khói thuốc và ô nhiễm không khí:

• Nhóm STEMI tiếp xúc với nồng độ PM2.5 cao hơn trong ngày can thiệp cũng như trung bình 2 năm trước đó.
• MNP xuất hiện nhiều hơn ở những người hút thuốc và người tiếp xúc với PM2.5 > 15μ/m³
• 100% bệnh nhân vừa hút thuốc vừa tiếp xúc với PM2.5 > 15μ/m³ đều phát hiện có MNP trong máu (P < 0.001).
• Qua phân tích đa biến, tiền sử hút thuốc là yếu tố dự báo độc lập duy nhất đối với sự có mặt của MNP trong máu (OR 5.69, 95% CI 1.33–26.63, P = 0.023).

4. Kết luận

• STEMI: có MNP trong máu mạch vành lớn hơn đáng kể so với bệnh nhân mạch vành mãn tính và người bình thường.
• Sự hiện diện của MNP thường đi kèm với gia tăng chỉ số viêm, tiếp xúc nhiều với bụi mịn PM2.5 > 15μ/m³ và thói quen hút thuốc lá.
• Nghiên cứu đưa ra lời cảnh báo cần có chính sách kiểm soát và giảm thiểu tiếp xúc với rác thải nhựa và ô nhiễm môi trường để bảo vệ sức khỏe tim mạch cộng đồng.

Nguồn tham khảo
Micro- and nano-plastics in the coronary circulation and air pollution exposure in ischaemic heart disease presentation
https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehag447/8725569?login=false