Tổng quát

Hội chứng gan thận (Hepatorenal syndrome: HRS) là một dạng suy giảm chức năng thận xảy ra ở những người bị bệnh gan tiến triển. Những người bị HRS thường không xác định được nguyên nhân gây ra rối loạn chức năng thận và bản thân thận cũng không bị tổn thương cấu trúc mô. Trên thực tế, nếu thận của một người mắc HRS được cấy ghép vào một cơ thể khác, vẫn có thể hoạt động bình thường. HRS được phân thành 2 loại riêng biệt. Loại I, là một tình trạng tiến triển nhanh dẫn đến suy thận;  loại II, tiến triển chậm hơn trong vài tuần đến vài tháng.

Mặc dù HRS xảy ra ở những người bị bệnh gan, nhưng nguyên nhân chính xác của tình trạng này vẫn chưa được biết rõ. Các nhà nghiên cứu đã lưu ý có sự lưu thông máu bất thường ở những người bị hội HRS. Các động mạch lưu thông máu cung cấp oxy từ phổi đến phần còn lại của cơ thể thì giãn rộng, ngược lại, các động mạch của thận bị thu hẹp làm giảm lưu lượng máu qua thận. Người bị ảnh hưởng cũng có huyết áp cao ở các nhánh của tĩnh mạch cửa (tăng áp tĩnh mạch cửa), tĩnh mạch chính dẫn máu từ ruột đến gan.

Triệu chứng

Những người bị HRS có các triệu chứng không đặc hiệu bao gồm mệt mỏi, đau bụng và cảm giác sức mệt mỏi.  Ngoài ra cũng có các triệu chứng liên quan đến bệnh gan tiến triển bao gồm cổ trướng, vàng da, lá lách to và gan to.

HRS loại I được đặc trưng bởi sự suy giảm nhanh chóng chức năng thận. Các triệu chứng của suy giảm chức năng thận bao gồm phù nề, tiểu ít và tăng creatinine và BUN trong máu.  HRS loại I có thể tiến triển thành suy thận đe dọa tính mạng trong vài ngày. Những người mắc HRS loại I có nhiều khả năng bị bệnh não gan, một tình trạng xảy ra khi gan không thể chuyển hóa một số chất trong cơ thể và gây độc cho não.  Bệnh não gan có thể gây ra lú lẫn, buồn ngủ, những thay đổi dễ nhận biết về khả năng phán đoán và các quá trình trí tuệ, thay đổi tâm lý khác.

HRS loại II gây ra rối loạn chức năng thận thường tiến triển chậm hơn nhiều so với loại I. Những người bị ảnh hưởng ít có khả năng bị vàng da hơn và thường không phát triển bệnh não gan. Những người bị HRS loại II thường phát triển tích tụ chất lỏng trong bụng (cổ trướng) không đáp ứng với điều trị bằng thuốc lợi tiểu (gọi là cổ trướng kháng thuốc lợi tiểu).  Nó có thể xảy ra trong nhiều tuần đến vài tháng với sự gia tăng chậm của BUN và Creatinine.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính xác của HRS vẫn chưa được biết rõ. Nó xảy ra ở những người bị bệnh gan tiến triển, đặc biệt là những người bị xơ gan. Đặc trưng ở những người mắc HRS là co hẹp (co thắt) các mạch máu nuôi thận, dẫn đến giảm lưu lượng máu đến thận, cuối cùng làm suy giảm chức năng thận.

Lý do co mạch thận xảy ra vẫn chưa được biết rõ. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự tương tác phức tạp của một số yếu tố khác nhau có liên quan bao gồm tăng áp lực tĩnh mạch cửa, bất thường trong các yếu tố vật lý chi phối lưu lượng máu, sự hoạt hóa của các chất gây co mạch và ức chế các chất làm giãn mạch.

Các nhà nghiên cứu cũng xác định rằng bệnh cơ tim xơ gan cũng có thể góp phần vào sự phát triển HRS ở một số người. Bệnh cơ tim dẫn đến giảm lưu lượng tim và giãn rộng bất thường một số động mạch trong cơ thể.

Một số “yếu tố kích hoạt” khiến những người mắc bệnh gan có nhiều khả năng bị suy giảm chức năng thận như viêm phúc mạc do vi khuẩn tự phát, tình trạng nhiễm trùng phúc mạc.  Các tác nhân phổ biến khác là mất máu cấp tính từ đường tiêu hóa, huyết áp thấp và nhiễm trùng do bất kỳ nguyên nhân nào.