Zaynich – Kháng sinh phối hợp đột phá thế hệ mới cho nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

ZAYNICH LÀ GÌ

Là một liệu pháp điều trị kháng sinh phối hợp đường tiêm truyền tĩnh mạch thế hệ mới, bao gồm hoạt chất kháng sinh beta-lactam quen thuộc cefepime và chất ức chế beta-lactamase thế hệ mới zidebactam, do Wockhardt phát triển và thương mại hóa. Zaynich được chỉ định để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành mắc bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp (complicated Urinary Tract Infection – cUTI), bao gồm cả viêm bể thận cấp tính (pyelonephritis).

Chỉ định này được FDA phê duyệt vào tháng 6 năm 2026. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng trong cuộc chiến chống kháng thuốc, mở ra một vũ khí sắc bén mới để đối phó với các chủng vi khuẩn Gram-âm đa kháng và siêu kháng thuốc đang ngày càng gia tăng (Tài liệu 1, 2).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

Sự gia tăng của các chủng vi khuẩn sản sinh enzyme beta-lactamase (như ESBL, AmpC, và các loại carbapenemase) đã vô hiệu hóa hầu hết các kháng sinh dòng beta-lactam truyền thống. Zaynich giải quyết bài toán này nhờ cơ chế tác động kép đột phá từ hai thành phần:

1. Cefepime: Kháng sinh cephalosporin thế hệ 4, hoạt động bằng cách gắn vào các protein gắn penicillin (PBP) thiết yếu trên vách tế bào vi khuẩn, từ đó ức chế quá trình tổng hợp vách và tiêu diệt vi khuẩn Gram-âm và Gram-dương nhạy cảm.

2. Zidebactam: Không chỉ đơn thuần là một chất ức chế beta-lactamase thuộc nhóm bicyclo-acylhydrazide (BAH) với khả năng bảo vệ cefepime khỏi bị phân hủy bởi nhiều loại enzyme kháng thuốc (bao gồm cả các metallo-beta-lactamase siêu kháng như NDM), zidebactam còn sở hữu cơ chế độc lập khi gắn đặc hiệu vào PBP2 của vi khuẩn Gram-âm.

Sự kết hợp này tạo ra hiệu ứng cộng hưởng hiệu năng mạnh mẽ, đồng thời thiết lập một rào cản di truyền rất cao, ngăn chặn vi khuẩn hình thành cơ chế đề kháng mới (Tài liệu 1, 2).

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Hiệu quả và độ an toàn của Zaynich được đánh giá thông qua chương trình thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, đa trung tâm, trên các bệnh nhân trưởng thành bị nhiễm trùng đường tiết niệu phức tạp hoặc viêm bể thận cấp tính (Tài liệu 1, 2).

• Tỷ lệ khỏi bệnh sinh học và lâm sàng vượt trội: Kết quả nghiên cứu cho thấy Zaynich đạt tỷ lệ đáp ứng đồng thời về cả tiêu chí lành bệnh lâm sàng (giảm hoàn toàn triệu chứng) và diệt sạch vi khuẩn trong nước tiểu tương đương với các phác đồ chuẩn tối ưu hiện nay.

• Hiệu quả cao chống lại siêu vi khuẩn kháng Carbapenem: Trong các thử nghiệm vi sinh chuyên sâu, Zaynich thể hiện hoạt tính diệt khuẩn mạnh mẽ chống lại các chủng Enterobacterales và Pseudomonas aeruginosa đa kháng thuốc, bao gồm cả những chủng đã kháng hoàn toàn với các kháng sinh tuyến cuối như carbapenem hay colistin.

• Hồ sơ dược động học tối ưu: Thuốc đạt được nồng độ cao và duy trì ổn định tại hệ tiết niệu, đảm bảo hiệu quả tiêu diệt mầm bệnh tại chỗ một cách triệt để (Tài liệu 1).

ĐIỀU TRỊ VỚI ZAYNICH VÀ TÁC DỤNG PHỤ THƯỜNG GẶP

Zaynich được bào chế dưới dạng bột đông khô pha dung dịch tiêm truyền tĩnh mạch. Liều lượng khuyến nghị thông thường là 2g/1g (tương ứng 2g cefepime và 1g zidebactam), dùng đường truyền tĩnh mạch trong vòng 1 đến 2 giờ, mỗi 8 giờ một lần. Thời gian điều trị thông thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng và đáp ứng lâm sàng của bệnh nhân (Tài liệu 2).

Tác dụng phụ thường gặp (≥ 5%):

• Tiêu chảy hoặc buồn nôn.

• Phản ứng tại vị trí tiêm truyền (như đau, viêm tĩnh mạch huyết khối).

• Nhức đầu.

• Tăng men gan thoáng qua (Tài liệu 2).

Lưu ý quan trọng: Tương tự như các kháng sinh nhóm cephalosporin, bác sĩ cần khai thác kỹ tiền sử dị ứng với beta-lactam của bệnh nhân trước khi chỉ định nhằm tránh nguy cơ phản vệ nguy hiểm. Do thuốc được đào thải chủ yếu qua thận, liều lượng của Zaynich bắt buộc phải được điều chỉnh dựa trên độ thanh thải creatinine (CrCl) đối với những bệnh nhân bị suy giảm chức năng thận nhằm tránh độc tính tích lũy trên hệ thần kinh (Tài liệu 2).

Tài liệu tham khảo

1. PR Newswire. Wockhardt receives US FDA approval for ZAYNICH™ (cefepime and zidebactam), a novel intravenous antibiotic for the treatment of adult patients with complicated urinary tract infection, including pyelonephritis. Wockhardt Press Release, June 2026. https://www.prnewswire.com/news-releases/wockhardt-receives-us-fda-approval-for-zaynich-cefepime-and-zidebactam-a-novel-intravenous-antibiotic-for-the-treatment-of-adult-patients-with-complicated-urinary-tract-infection-including-pyelonephritis-302786691.html

2. U.S. Food and Drug Administration (FDA). ZAYNICH (cefepime and zidebactam) for injection, for intravenous use – Full Prescribing Information. Approved June 2026. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2026/220787Orig1s000lbl.pdf