Hibsago – Liệu pháp nhắm đến RNA đầu tiên được FDA phê duyệt mang lại tiềm năng "chữa khỏi chức năng" cho bệnh nhân viêm gan B mạn tính

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MB

HIBSAGO LÀ GÌ

Là một liệu pháp sinh học, dạng dung dịch tiêm dưới da, chứa hoạt chất bepirovirsen, là các chuỗi antisense oligonucleotide – ASO do tập đoàn dược phẩm GSK phối hợp phát triển cùng Ionis Pharmaceuticals. Hibsago được chỉ định phối hợp với liệu pháp thuốc kháng virus dạng uống (nucleos[t]ide analog reverse transcriptase inhibitor – NrtI) để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành không mắc xơ gan bị nhiễm virus viêm gan B mạn tính (Chronic Hepatitis B – CHB) đã dùng NrtI ổn định ít nhất 6 tháng, có nồng độ virus bị ức chế và có nồng độ kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) từ 3.000 IU/mL trở xuống.

Chỉ định này được FDA phê duyệt vào tháng 10 năm 2026, mở ra một chương mới mang tính lịch sử trong y học gan mật: đây là liệu pháp ASO nhắm đến RNA (RNA-targeted antisense oligonucleotide) đầu tiên trên thế giới được công nhận mang lại khả năng đạt chữa khỏi chức năng (functional cure).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

Viêm gan B mạn tính là một thách thức y khoa toàn cầu với hàng triệu người mắc phải, đòi hỏi phần lớn bệnh nhân phải duy trì điều trị suốt đời bằng các thuốc kháng virus ức chế sự nhân lên của virus nhưng rất hiếm khi loại bỏ được hoàn toàn kháng nguyên bề mặt (HBsAg) do virus tự tích hợp và tổng hợp từ các thể cccDNA trong nhân tế bào gan.

Hibsago (bepirovirsen) hoạt động theo cơ chế:

1. Liên kết với RNA của virus: Bepirovirsen là một chuỗi ASO được thiết kế để gắn kết đặc hiệu với tất cả các phân tử RNA thông tin (mRNA) của virus viêm gan B cũng như RNA có nguồn gốc từ DNA tích hợp của virus (integrated viral DNA).
2. Phân hủy RNA qua RNase H: Sau khi liên kết, thuốc kích hoạt enzym RNase H nội bào để cắt đứt và phân hủy các phân tử mRNA virus, từ đó chặn đứng hoàn toàn quá trình tổng hợp mọi loại protein của virus HBV.
3. Triệt tiêu kháng nguyên bề mặt (HBsAg): Bằng cách ức chế tận gốc nguồn sản xuất protein, Hibsago làm giảm sâu nồng độ kháng nguyên bề mặt HBsAg xuống ngưỡng không phát hiện được, giúp “giải phóng” hệ miễn dịch của cơ thể khỏi tình trạng dung nạp miễn dịch mãn tính với virus, tạo điều kiện đạt trạng thái chữa khỏi chức năng bền vững.

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Quyết định phê duyệt của FDA dựa trên dữ liệu an toàn và hiệu quả đột phá từ chương trình thử nghiệm lâm sàng Pha 3 toàn cầu gồm hai nghiên cứu B-Well 1 và B-Well 2 thực hiện trên hàng nghìn bệnh nhân viêm gan B mạn tính:

• Tỷ lệ chữa khỏi chức năng (Functional Cure) vượt trội: Trong phân tích gộp từ các thử nghiệm, 19% đến 20% bệnh nhân điều trị bằng Hibsago đạt kết quả chữa khỏi chức năng (được định nghĩa là mất hoàn toàn HBsAg và DNA virus không thể phát hiện được) duy trì ít nhất 24 tuần sau khi ngừng toàn bộ thuốc, so với 0% ở nhóm dùng giả dược (p < 0.0001).

• Hiệu quả cao ở nhóm có nồng độ kháng nguyên thấp: Ở nhóm bệnh nhân có nồng độ HBsAg ban đầu từ 1.000 IU/mL trở xuống, tỷ lệ đạt chữa khỏi chức năng tăng vọt lên tới 26% đến 33%.

• Độ bền vững dài hạn: Hơn 91% số bệnh nhân đạt đáp ứng chữa khỏi chức năng trong các thử nghiệm tiếp tục duy trì trạng thái không tái phát khi theo dõi dài hạn đến tuần 96.

ĐIỀU TRỊ VỚI HIBSAGO VÀ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG

Hibsago được bào chế dưới dạng dung dịch tiêm dưới da đóng sẵn trong ống tiêm định liều 150 mg.

• Liều lượng & Lịch trình điều trị: Tổng thời gian điều trị: Tối đa 24 tuần (6 tháng), bắt buộc phải dùng kết hợp song song với phác đồ thuốc kháng virus NrtI nền.

– Tuần 1 và Tuần 2: Liều khuyến cáo là 300 mg mỗi tuần hai lần (tiêm dưới da hai mũi 150 mg cách nhau 3 hoặc 4 ngày).

– Tuần 3 đến Tuần 24: Liều khuyến cáo là 300 mg mỗi tuần một lần (tiêm dưới da hai mũi 150 mg vào cùng một ngày mỗi tuần).

– Bệnh nhân có thể tự tiêm dưới da tại nhà sau khi được nhân viên y tế hướng dẫn chuẩn xác (trừ liều đầu tiên).

• Tác dụng phụ thường gặp (≥ 10%):

– Phản ứng tại vị trí tiêm (đỏ, đau, ngứa).

– Sốt, mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn và tăng nhẹ men gan tạm thời.

Cảnh báo an toàn & Lưu ý quan trọng (Boxed Warning):

– Bùng phát men gan khi điều trị (On-Treatment Hepatic Flares): Tình trạng tăng men gan (ALT) có thể xảy ra trong quá trình điều trị do phản ứng miễn dịch dọn dẹp virus. Cần theo dõi chặt chẽ các chỉ số men gan (ALT) và Bilirubin toàn phần theo đúng phác đồ hướng dẫn.

– Giảm tiểu cầu (Thrombocytopenia): Giảm số lượng tiểu cầu là một tác dụng phụ quan trọng yêu cầu phải xét nghiệm đếm số lượng tiểu cầu định kỳ trước và hàng tuần trong suốt quá trình điều trị. Nếu số lượng tiểu cầu giảm xuống dưới 50 \times 10^9/\text{L}, phải ngừng vĩnh viễn thuốc.

– Chống chỉ định: Không sử dụng Hibsago cho bệnh nhân có suy giảm chức năng gan cấp tính hoặc xơ gan (Child-Pugh Class A, B hoặc C), hoặc bệnh nhân có số lượng tiểu cầu dưới 100 \times 10^9/\text{L} trước khi khởi trị.

Tài liệu tham khảo
1. U.S. Food and Drug Administration (FDA) / GSK. HIBSAGO (bepirovirsen) injection, for subcutaneous use – Full Prescribing Information and Medication Guide. Approved October 2026. https://gskpro.com/content/dam/global/hcpportal/en_US/Prescribing_Information/Hibsago/pdf/HIBSAGO-PI-MG-IFU.PDF
2. Ionis Pharmaceuticals, Inc. & GSK. Ionis Partner GSK Announces Hibsago (bepirovirsen) Approved in the U.S. for the Treatment of Chronic Hepatitis B (CHB). Press Release, October 20, 2026. https://ir.ionis.com/news-releases/news-release-details/ionis-partner-gsk-announces-hibsago-bepirovirsen-approved-us
3. Contagion Live. FDA Approves Bepirovirsen, First Antisense Therapy for Chronic Hepatitis B. Published October 21, 2026. https://www.contagionlive.com/view/fda-approves-bepirovirsen-first-antisense-therapy-chronic