Pasatru – Thuốc kháng thể đơn dòng ức chế Activin A đầu tiên được FDA phê duyệt điều trị chứng xơ cốt hóa tiến triển

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

PASATRU LÀ GÌ

Là một liệu pháp miễn dịch kháng thể đơn dòng dùng đường truyền tĩnh mạch, chứa hoạt chất garetosmab, do Regeneron Pharmaceuticals Inc. nghiên cứu và phát triển. Pasatru được chỉ định để điều trị cho người trưởng thành mắc chứng xơ cốt hóa tiến triển (Fibrodysplasia Ossificans Progressiva – FOP) hay hội chứng người hóa đá (stone man syndrome)

Chỉ định này được cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt vào tháng 8 năm 2026. Đánh dấu liệu pháp điều trị thứ hai được FDA công nhận cho căn bệnh siêu hiếm này, đồng thời là thuốc đầu tiên và duy nhất chứng minh khả năng làm giảm rõ rệt cả các tổn thương hóa xương dị vị (Heterotopic Ossification – HO) mới lẫn các đợt bùng phát bệnh (flare-ups).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

FOP là một rối loạn di truyền cực kỳ hiếm gặp và tàn phế nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng gân, dây dằng, cơ và các mô liên kết bị biến đổi vĩnh viễn thành xương, tạo thành một “bộ xương thứ hai” khóa chặt các khớp và làm mất dần khả năng vận động. Bệnh do đột biến làm tăng chức năng ở gene ACVR1 (mã hóa thụ thể ALK2). Trong điều kiện sinh lý bình thường, protein Activin A có vai trò ức chế hoặc không kích hoạt thụ thể ALK2. Tuy nhiên, ở bệnh nhân FOP, đột biến ở ACVR1 làm thụ thể ALK2 bị dị ứng, biến Activin A thành một chất kích hoạt mạnh mẽ con đường truyền tín hiệu SMAD1/5/8, thúc đẩy sự hình thành xương bất thường.
Pasatru (garetosmab-grts) hoạt động theo cơ chế gắn đích phân tử hoàn toàn mới:
1. Ức chế chọn lọc Activin A: Pasatru là một kháng thể đơn dòng tái tổ hợp người dòng IgG4, gắn trực tiếp và trung hòa protein Activin A với ái lực rất cao.
2. Cắt đứt tín hiệu hóa xương bất thường: Bằng cách khóa Activin A, Pasatru ngăn không cho ligand này gắn vào thụ thể ACVR1/ALK2 đột biến, từ đó triệt tiêu tín hiệu nội bào thúc đẩy quá trình biến đổi mô mềm thành xương.
3. Bảo tồn chức năng vận động: Việc chặn đứng con đường tín hiệu Activin A giúp ngăn ngừa sự xuất hiện của các tổn thương hóa xương mới, giảm thiểu các đợt sưng đau bùng phát cấp tính và bảo tồn tối đa tầm vận động khớp còn lại của bệnh nhân.

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Phê duyệt của FDA dựa trên dữ liệu an toàn và hiệu quả vượt trội từ thử nghiệm lâm sàng Pha 2/3, ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng với giả dược LUMINA-1 thực hiện trên bệnh nhân trưởng thành mắc FOP:

• Giảm mạnh thể tích hóa xương dị vị (HO) mới: Kết quả chẩn đoán hình ảnh (CT toàn thân) cho thấy nhóm bệnh nhân điều trị bằng Pasatru đạt mức giảm tới 80%–90% thể tích tổn thương hóa xương dị vị mới so với nhóm sử dụng giả dược (p < 0.001).
• Kiểm soát đợt bùng phát bệnh (Flare-ups): Pasatru làm giảm có ý nghĩa thống kê số lượng các đợt bùng phát bệnh do bác sĩ đánh giá (bao gồm các triệu chứng đau, sưng, đỏ, cứng mô mềm tại vị trí tổn thương).
• Duy trì khả năng vận động: Bệnh nhân nhận Pasatru duy trì được tầm vận động của các khớp chính tốt hơn rõ rệt so với sự suy giảm liên tục ở nhóm đối chứng.

ĐIỀU TRỊ VỚI PASATRU VÀ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG

Pasatru được bào chế dưới dạng dung dịch đậm đặc để pha truyền tĩnh mạch.

• Liều lượng & Cách dùng:

• Liều khuyến cáo: Truyền tĩnh mạch với liều 10 mg/kg, thực hiện 4 tuần một lần (Q4W) dưới sự giám sát của nhân viên y tế chuyên khoa.

• Tác dụng phụ thường gặp (≥ 15%):

• Phản ứng trên da: Phát ban, mụn trứng cá, ngứa, khô da.
• Chảy máu cam (epistaxis).
• Đau cơ, đau khớp và mệt mỏi.

Cảnh báo an toàn & Lưu ý quan trọng:

• Phản ứng liên quan đến truyền dịch (IRRs): Cần theo dõi bệnh nhân trong và sau khi truyền Pasatru để phát hiện sớm các dấu hiệu dị ứng hoặc phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
• Nguy cơ độc tính trên thai nhi: Do Activin A đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển phôi thai, Pasatru có thể gây hại cho thai nhi. Nữ giới trong độ tuổi sinh đẻ cần thực hiện xét nghiệm thử thai trước khi điều trị và áp dụng giải pháp tránh thai hiệu quả trong suốt thời gian dùng thuốc và ít nhất 5 tháng sau liều cuối cùng.
• Theo dõi chỉ số sinh hóa: Cần đánh giá định kỳ các chỉ số lâm sàng và dấu hiệu bùng phát FOP để điều chỉnh kế hoạch quản lý toàn diện cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo
1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Approves Second Treatment for Fibrodysplasia Ossificans Progressiva. FDA Press Release, August 20, 2026. https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-second-treatment-fibrodysplasia-ossificans-progressiva
2. Regeneron Pharmaceuticals Inc. Pasatru™ (garetosmab-grts) First and Only FDA-approved Treatment Demonstrating Reduction in New Heterotopic Ossification (HO) Lesions and Clinician-Assessed Flare-ups in a Placebo-controlled Trial in Adults with Fibrodysplasia Ossificans Progressiva (FOP). Regeneron News Release, August 20, 2026. https://newsroom.regeneron.com
3. Regeneron Pharmaceuticals Inc. PASATRU™ (garetosmab-grts) injection, for intravenous use – Full Prescribing Information. Approved August 2026. https://www.regeneron.com/downloads/pasatru_fpi.pdf