Mimrylo – Thuốc đồng vận thụ thể Hepcidin đầu tiên được FDA phê duyệt cho bệnh đa hồng cầu

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

MIMRYLO LÀ GÌ

Là một liệu pháp điều trị dạng dung dịch tiêm dưới da, chứa hoạt chất rusfertide, do Takeda (hợp tác phát triển cùng Protagonist Therapeutics) nghiên cứu và sản xuất. Mimrylo được chỉ định để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành mắc bệnh đa hồng cầu (Polycythemia Vera – PV) cần kiểm soát chỉ số hematocrit (HCT) (Tài liệu 1, 2).

Chỉ định này được FDA chính thức phê duyệt vào tháng 8 năm 2026, đánh dấu một bước tiến đột phá trong chuyên khoa huyết học: đây là thuốc tiên phong (First-in-class) thuộc phân lớp hepcidin mimetic được đưa vào ứng dụng lâm sàng (Tài liệu 1). Liệu pháp này cung cấp một phương pháp luận hoàn toàn mới giúp kiểm soát thể tích tế bào hồng cầu mà không buộc bệnh nhân phải phụ thuộc hoàn toàn vào thủ thuật rút máu (phlebotomy/trích huyết) lặp đi lặp lại hay phải chịu đựng tình trạng thiếu máu do thiếu sắt kéo dài (Tài liệu 1, 3).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

Bệnh đa hồng cầu nguyên phát (PV) là một rối loạn tăng sinh tủy mạn tính, đặc trưng bởi sự sản xuất quá mức tế bào hồng cầu, làm tăng độ nhớt của máu và gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố thuyên tắc mạch đe dọa tính mạng (như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, huyết khối tĩnh mạch sâu). Quá trình tổng hợp hồng cầu đòi hỏi lượng sắt lớn; các liệu pháp trích huyết truyền thống hoạt động dựa trên cơ chế rút bớt sắt để tủy xương không đủ nguyên liệu tạo hồng cầu, nhưng lại gây ra tình trạng thiếu sắt hệ thống nghiêm trọng cho bệnh nhân (Tài liệu 1).
Mimrylo (rusfertide) hoạt động theo cơ chế đồng vận thụ thể Hepcidin / bắt chước hormone Hepcidin (Tài liệu 2, 3):

1. Gắn kết và thoái hóa Ferroportin: Rusfertide bắt chước tác dụng của hormone nội sinh hepcidin, gắn vào kênh duy nhất của tế bào là ferroportin, kích hoạt sự nội bào hóa và thoái hóa kênh này.
2. Khóa sắt trong kho dự trữ: Việc giảm ferroportin làm ngăn cản sự giải phóng sắt từ các đại thực bào và tế bào gan vào huyết tương, đồng thời ức chế sự hấp thu sắt qua đường tiêu hóa.
3. Giới hạn sắt cung cấp cho tủy xương: Bằng cách “nhốt” sắt trong kho dự trữ, Mimrylo điều tiết lượng sắt sẵn có trong máu ở mức vừa đủ để duy trì chỉ số HCT < 45% từ đó ngăn chặn sự tăng sinh hồng cầu quá mức mà không gây ra tình trạng cạn kiệt sắt toàn thân.

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Quyết định phê duyệt của FDA dựa trên dữ liệu an toàn và hiệu quả từ thử nghiệm lâm sàng then chốt VERIFY (NCT05210790), Pha 3, ngẫu nhiên, mù đôi, kiểm chứng với giả dược trên bệnh nhân PV (Tài liệu 1, 2):

• Tỷ lệ đạt đáp ứng điều trị vượt trội: Tại thời điểm đánh giá chính (tuần 20–32), tỷ lệ bệnh nhân duy trì thành công chỉ số HCT < 45% mà không cần đến bất kỳ đợt trích huyết nào ở nhóm dùng Mimrylo đạt cao hơn có ý nghĩa thống kê vượt trội so với nhóm dùng giả dược (p < 0.001) (Tài liệu 2).
• Triệt tiêu nhu cầu trích huyết: Tần suất trích huyết trung bình hàng năm ở nhóm điều trị bằng Mimrylo giảm tiệm cận về 0 so với nhóm đối chứng.
• Cải thiện triệu chứng mạn tính: Bệnh nhân ghi nhận sự giảm thiểu rõ rệt các triệu chứng tàn phá chất lượng cuộc sống do bệnh PV gây ra, đặc biệt là tình trạng mệt mỏi mạn tính và chứng ngứa dữ dội sau khi tiếp xúc với nước (aquagenic pruritus) (Tài liệu 2).

ĐIỀU TRỊ VỚI MIMRYLO VÀ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG

Mimrylo được bào chế dưới dạng dung dịch tiêm dưới da đóng sẵn trong bút tiêm/bơm tiêm tự động (Tài liệu 3).

• Liều lượng & Cách dùng:

– Liều khuyến cáo: Tiêm dưới da 1 lần mỗi tuần (weekly) (Tài liệu 3).
– Chỉnh liều: Liều khởi đầu được bác sĩ điều chỉnh tăng/giảm linh hoạt tùy theo chỉ số HCT thực tế và đáp ứng lâm sàng của từng bệnh nhân nhằm mục tiêu giữ HCT < 45%
– Bệnh nhân có thể tự thực hiện tiêm dưới da tại nhà sau khi được hướng dẫn thao tác chuẩn y tế.

• Tác dụng phụ thường gặp (≥ 10%):

– Phản ứng tại vị trí tiêm (sưng, đỏ, đau, ngứa tại vùng tiêm).
– Mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, đau khớp và đau cơ (Tài liệu 2, 3).

• Cảnh báo an toàn & Lưu ý quan trọng:

– Kỹ thuật tiêm: Cần luân chuyển định kỳ các vị trí tiêm (như vùng bụng, đùi) để hạn chế tối đa kích ứng mô mềm dưới da (Tài liệu 3).

– Theo dõi chỉ số HCT và chỉ số Sắt: Bệnh nhân cần được xét nghiệm chỉ số HCT và xét nghiệm sắt huyết thanh (ferritin, độ bão hòa transferrin) định kỳ để bác sĩ tối ưu hóa liều điều trị (Tài liệu 3).

– Tầm soát u tân sinh thứ phát: Cần kiểm tra da định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư da không phải melanoma (non-melanoma skin cancers) (Tài liệu 3).

-Phụ nữ mang thai: Chống chỉ định hoặc không khuyến cáo sử dụng cho phụ nữ đang mang thai do nguy cơ ảnh hưởng đến sự phân bố sắt và phát triển thai nhi (Tài liệu 3).

Tài liệu tham khảo
1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Approves First Drug of Its Kind for Polycythemia Vera, a Rare Blood Disorder. FDA Press Release, August 28, 2026. https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-drug-its-kind-polycythemia-vera-rare-blood-disorder
2. Takeda Pharmaceutical Company Limited. FDA Approves MIMRYLO™ (rusfertide) for the Treatment of Polycythemia Vera. Takeda News Release, August 28, 2026. https://www.takeda.com/newsroom/newsreleases/2026/fda-approval-mimrylo/
3. Takeda Pharmaceutical Company Limited. MIMRYLO™ (rusfertide) injection, for subcutaneous use – Full Prescribing Information. Approved August 2026. https://assets-dam.takeda.com/image/upload/v1787954309/Oncology/News/approval-mimrylo/MIMRYLO_NDA_Approved_Labels.pdf