Kresladi – Liệu pháp gen đầu tiên cho khiếm khuyết tính bám dính của bạch cầu loại I

KRESLADI LÀ GÌ

Kresladi (marnetegragene autotemcel) là một liệu pháp gene dựa trên tế bào gốc tự thân, do công ty Rocket Pharmaceuticals phát triển và thương mại hoá. Kresladi được chỉ định để điều trị cho trẻ em bị khiếm khuyết tính bám dính của bạch cầu loại I (Leukocyte Adhesion Deficiency Type I : LAD-I) mức độ nặng do biến thể lưỡng alen trong gen ITGB2.

Chỉ định này được FDA phê duyệt nhanh vào tháng 3 năm 2026. Đây là liệu pháp gene đầu tiên được chấp thuận cho căn bệnh suy giảm miễn dịch hiếm gặp và nguy hiểm này, mang lại cơ hội sống sót cho những bệnh nhân không có người hiến tặng tế bào gốc phù hợp (Tài liệu 1, 2).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

LAD-I là một rối loạn di truyền khiến bạch cầu (đặc biệt là bạch cầu trung tính) không thể di chuyển từ mạch máu đến vị trí nhiễm trùng do thiếu các protein bám dính (integrin).

Marnetegragene autotemcel sử dụng vector lentivirus để đưa một bản sao chức năng của gene ITGB2 vào tế bào gốc tạo máu của chính bệnh nhân (ex vivo). Sau khi các tế bào này được truyền ngược lại cơ thể:

Chúng định cư tại tủy xương và sản sinh ra các tế bào máu mới.
Các bạch cầu mới này sẽ biểu hiện các protein CD18 và CD11a trên bề mặt.
Nhờ đó, bạch cầu trung tính khôi phục khả năng bám dính vào thành mạch và di chuyển đến mô bị tổn thương để tiêu diệt vi khuẩn và nấm (Tài liệu 1, 3).

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Hiệu quả của Kresladi được đánh giá qua một nghiên cứu nhãn mở, đơn nhánh trên các bệnh nhân nhi mắc LAD-I mức độ nặng (Tài liệu 1, 4).

Phục hồi biểu hiện dấu ấn sinh học: Kết quả cho thấy sự gia tăng đáng kể nồng độ CD18 và CD11a trên bề mặt bạch cầu trung tính tại thời điểm 12 tháng sau khi truyền. Hiệu quả này được duy trì ổn định đến tháng thứ 24.
Tỷ lệ sống sót: Trong thử nghiệm, tất cả các bệnh nhân được điều trị bằng Kresladi đều sống sót mà không cần ghép tủy xương từ người hiến tặng, một kết quả mang tính đột phá so với tỷ lệ tử vong cao trong thập kỷ đầu đời của bệnh nhân LAD-I nếu không được điều trị (Tài liệu 4).
Giảm nhiễm trùng: Bệnh nhân ghi nhận giảm số lượng và mức độ nghiêm trọng của các đợt nhiễm trùng vi khuẩn, nấm, đồng thời cải thiện khả năng chữa lành vết thương (Tài liệu 1).

ĐIỀU TRỊ VỚI KRESLADI VÀ TÁC DỤNG PHỤ THƯỜNG GẶP

Kresladi là liệu pháp cá thể hóa, được thực hiện một lần duy nhất thông qua quy trình phức tạp tại các trung tâm chuyên khoa.

Quy trình: Tế bào gốc của bệnh nhân được thu thập, biến đổi gene tại phòng thí nghiệm, sau đó bệnh nhân trải qua đợt hóa trị điều kiện (conditioning) trước khi truyền lại các tế bào đã biến đổi qua đường tĩnh mạch (Tài liệu 3).
Tác dụng phụ thường gặp (≥ 10%):
- Thiếu máu, giảm tiểu cầu và giảm bạch cầu (liên quan đến quá trình hóa trị điều kiện).
- Viêm loét miệng (mucositis).
- Sốt, sốt giảm bạch cầu trung tính.
- Nhiễm trùng đường hô hấp trên và nhiễm trùng do thiết bị đặt trong mạch máu (Tài liệu 1, 5).
Lưu ý quan trọng: Bệnh nhân cần được theo dõi lâu dài (ít nhất 15 năm) để đánh giá nguy cơ tiềm tàng của việc gây đột biến do chèn đoạn gen (insertional oncogenesis), mặc dù chưa có ca bệnh nào được ghi nhận trong thử nghiệm lâm sàng của Kresladi (Tài liệu 1).

Tài liệu tham khảo

U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Approves First Gene Therapy for Severe Leukocyte Adhesion Deficiency Type I. March 26, 2026. https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-gene-therapy-severe-leukocyte-adhesion-deficiency-type-i
Rocket Pharmaceuticals, Inc. Rocket Pharmaceuticals Announces FDA Approval of KRESLADI™ (marnetegragene autotemcel). March 27, 2026. https://ir.rocketpharma.com/news-releases/news-release-details/rocket-pharmaceuticals-announces-fda-approval-kresladitm
Pharmacy Times. FDA Approves Marne-Cel, First Stem Cell-Based Gene Therapy for Pediatric Patients With LAD-I. March 27, 2026. https://www.pharmacytimes.com/view/fda-approves-marne-cel-first-stem-cell-based-gene-therapy-for-pediatric-patients-with-lad-i

Bài viết tổng hợp thông tin từ các tài liệu khoa học chính thức của FDA và nhà sản xuất. Thông tin này mang tính chất tham khảo chuyên môn, không thay thế tư vấn y tế của bác sĩ điều trị.