Pimjetmi – Thuốc ức chế chọn lọc CSF-1R đường uống điều trị u bao hoạt dịch dây chằng dòng tế bào khổng lồ

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

PIMJETMI LÀ GÌ

Là thuốc dùng đường uống, chứa thành phần pimicotinib, là chất ức chế kinase, do công ty EMD Serono, Inc. hợp tác phát triển cùng Abbisko Therapeutics) (Tài liệu 1, 2). Pimjetmi được chỉ định để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành mắc u bao hoạt dịch dây chằng dòng tế bào khổng lồ (Tenosynovial Giant Cell Tumor – TGCT) có triệu chứng mà việc phẫu thuật cắt bỏ có thể gây suy giảm chức năng vận động nặng nề hoặc gây biến chứng nghiêm trọng (Tài liệu 1, 2, 3).

Chỉ định này được FDA phê duyệt vào tháng 11 năm 2026. Sự phê duyệt mang lại một lựa chọn điều trị mới dùng đường uống chỉ 1 lần mỗi ngày cho nhóm bệnh nhân trẻ tuổi và trung niên đang phải sống chung với căn bệnh u mô mềm hiếm gặp này.

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

TGCT là một loại khối u trung mô hiếm gặp, lành tính nhưng xâm lấn tại chỗ, phát triển từ bao hoạt dịch của khớp, túi thanh mạc hoặc bao gân. Bệnh thường khởi phát ở người trưởng thành trẻ tuổi, gây sưng đau khớp, cứng khớp, hạn chế tầm vận động và phá hủy cấu trúc xương sụn xung quanh nếu không được điều trị hoặc tái phát sau phẫu thuật. Nguyên nhân của TGCT là sự chuyển đoạn nhiễm sắc thể dẫn đến biểu hiện quá mức yếu tố kích thích dòng đại thực bào (CSF-1), thu hút một lượng lớn các tế bào viêm biểu hiện thụ thể CSF-1R tập trung vào khối u (Tài liệu 2).

Pimjetmi (pimicotinib) hoạt động theo cơ chế ức chế kinase chọn lọc cao:

1. Ức chế chọn lọc thụ thể CSF-1R: Pimicotinib là một chất ức chế phân tử nhỏ gắn kết chọn lọc cao và khóa hoạt tính enzym tyrosine kinase của thụ thể yếu tố kích thích dòng đại thực bào 1 (Colony-Stimulating Factor 1 Receptor – CSF-1R).

2. Ngăn chặn sự huy động và tăng sinh đại thực bào: Bằng cách cắt đứt trục tín hiệu CSF-1/CSF-1R, thuốc ngăn chặn sự tuyển mộ và tồn tại của các đại thực bào xâm nhập khối u – thành phần chính thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính và phá hủy mô khớp trong bệnh TGCT.

3. Thu nhỏ khối u và bảo tồn chức năng khớp: Nhờ tính chọn lọc cao trên CSF-1R so với các kinase khác (như c-KIT hay PDGFRA), Pimjetmi làm giảm đáng kể thể tích khối u, giảm đau và phục hồi tầm vận động cho khớp bị tổn thương với hồ sơ an toàn dễ kiểm soát (Tài liệu 2, 3).

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Quyết định phê duyệt của FDA dựa trên dữ liệu an toàn và hiệu quả vượt trội từ thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, kiểm chứng với giả dược MANEUVER (NCT05804045), Pha 3, thực hiện trên 94 bệnh nhân trưởng thành mắc TGCT có triệu chứng (Tài liệu 1, 2):

• Tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) vượt trội: Tại tuần thứ 25, tỷ lệ đáp ứng khách quan theo đánh giá của Ủy ban Đánh giá Độc lập Mù (BIRC) dựa trên tiêu chuẩn RECIST v1.1 đạt 54.0% (34/63 bệnh nhân) ở nhóm dùng Pimjetmi, so với mức 3.2% (1/31 bệnh nhân) ở nhóm dùng giả dược (p < 0.0001) (Tài liệu 1, 2).

• Đáp ứng bền vững theo thời gian: Khi theo dõi kéo dài với thời gian trung vị 14.3 tháng, tỷ lệ ORR ở nhóm bệnh nhân được điều trị bằng Pimjetmi ngay từ đầu nghiên cứu tiếp tục tăng lên tới 76.2%. Bên cạnh đó, 77% số bệnh nhân đạt đáp ứng ở tuần 25 vẫn duy trì lợi ích lâm sàng này sau 12 tháng điều trị tiếp theo (Tài liệu 1, 2).

• Cải thiện toàn diện triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân điều trị bằng Pimjetmi ghi nhận sự cải thiện có ý nghĩa thống kê và lâm sàng ở tất cả các tiêu chí đánh giá phụ quan trọng, bao gồm tăng tầm vận động chủ động của khớp, cải thiện chức năng thể chất và giảm rõ rệt mức độ đau nhức cũng như cứng khớp (Tài liệu 2).

ĐIỀU TRỊ VỚI PIMJETMI VÀ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG

Pimjetmi được bào chế dưới dạng viên nang hàm lượng 25 mg dùng đường uống (Tài liệu 3).

Liều lượng & Cách dùng:

• Liều khuyến cáo: Uống 50 mg (hai viên nang 25 mg), 1 lần mỗi ngày vào cùng một thời điểm cố định trong ngày (cùng hoặc không cùng thức ăn) (Tài liệu 1, 3).

• Nuốt nguyên viên nang với nước; không mở, nhai hoặc nghiền nát viên nang. Nếu quên liều hoặc bị nôn sau khi uống, người bệnh bỏ qua liều đó và uống liều tiếp theo đúng lịch trình vào ngày hôm sau (Tài liệu 3).

• Tiếp tục điều trị cho đến khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện độc tính không chấp nhận được (Tài liệu 3).

Tác dụng phụ thường gặp (≥ 20%):

• Phản ứng trên da và phù nề: Ngứa (pruritus), phát ban (rash), phù mặt (face edema), phù quanh hốc mắt (periorbital edema) và phù ngoại biên (peripheral edema).

• Toàn thân & Tiêu hóa: Mệt mỏi (fatigue), buồn nôn (nausea) và đau đầu (headache).

• Bất thường xét nghiệm thường gặp (greater than 30%): Tăng enzym cơ creatine phosphokinase (CPK), tăng LDH, tăng men gan (AST, ALT), tăng enzym tụy (lipase, amylase) và tăng cholesterol máu (Tài liệu 1, 3).

Cảnh báo an toàn & Lưu ý quan trọng:

• Độc tính trên gan (Hepatotoxicity): Pimjetmi có thể làm tăng nồng độ men gan AST và ALT. Cần xét nghiệm chức năng gan (AST, ALT, Bilirubin toàn phần) trước khi khởi đầu điều trị, kiểm tra hàng tháng trong 3 tháng đầu và mỗi 3 tháng một lần trong phần còn lại của năm đầu tiên. Tránh dùng thuốc cho bệnh nhân đang có bệnh lý gan hoặc đường mật hoạt động (Tài liệu 1, 3).

• Tăng Creatinine huyết thanh giả tạo: Pimjetmi làm tăng nồng độ creatinine máu do ức chế các chất vận chuyển bài tiết creatinine ở ống thận (như OCT2, MATE1) mà không làm suy giảm chức năng lọc cầu thận thực sự. Bác sĩ cần sử dụng các chỉ số đánh giá chức năng thận khác không phụ thuộc creatinine (như cystatin C) để theo dõi thận cho bệnh nhân (Tài liệu 1, 3).

• Độc tính trên thai nhi & Khả năng sinh sản: Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần xét nghiệm thử thai trước điều trị và sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong suốt thời gian dùng thuốc và ít nhất 2 tuần sau liều cuối cùng (không cho con bú trong giai đoạn này). Nam giới có bạn đời trong độ tuổi sinh đẻ cũng cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả trong quá trình điều trị và 2 tuần sau liều cuối (Tài liệu 3).

• Tương tác thuốc qua CYP3A: Cần giảm liều Pimjetmi xuống 25 mg/ngày nếu buộc phải dùng đồng thời với chất ức chế mạnh hoặc trung bình CYP3A, và tăng liều lên 75 mg/ngày nếu dùng cùng chất cảm ứng trung bình CYP3A (Tài liệu 3).

Tài liệu tham khảo
1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Approves Pimicotinib for Symptomatic Tenosynovial Giant Cell Tumor. FDA Cancer Approvals, November 10, 2026. https://www.fda.gov/drugs/cancer-approvals/fda-approves-pimicotinib-symptomatic-tenosynovial-giant-cell-tumor
2. EMD Serono, Inc. / Merck KGaA. FDA Approves PIMJETMI® (pimicotinib) for Patients with Tenosynovial Giant Cell Tumor. Business Wire Press Release, November 10, 2026. https://www.businesswire.com/news/home/20261029670739/en/FDA-Approves-PIMJETMI-pimicotinib-for-Patients-with-Tenosynovial-Giant-Cell-Tumor
3. EMD Serono, Inc. PIMJETMI® (pimicotinib) capsules, for oral use – Full Prescribing Information and Medication Guide. Approved November 2026. https://www.emdserono.com/us-en/pi/pimjetmi-pi-and-mg.pdf