Yếu tố XII (Factor XII), còn được gọi là yếu tố Hageman (Hageman factor), là một protein huyết tương liên quan đến việc khởi đầu con đường đông máu nội tại. Yếu tố XII được sản xuất ở gan và lưu thông trong máu ở dạng không hoạt động.
Phạm vi bình thường
Mức hoạt động bình thường của Yếu tố XII trong máu thường nằm trong khoảng từ 50% đến 150% giá trị tham chiếu tiêu chuẩn.
Vai trò trong đông máu
Yếu tố XII đóng vai trò quan trọng trong việc khởi đầu con đường đông máu nội tại theo các bước sau:
1. Yếu tố XII được kích hoạt thành Yếu tố XIIa khi nó tiếp xúc với các bề mặt tích điện âm, chẳng hạn như collagen dưới nội mô hoặc các bề mặt nhân tạo như thủy tinh.
2. Yếu tố XIIa kích hoạt Yếu tố XI thành Yếu tố XIa.
3. Yếu tố XIIa cũng kích hoạt prekallikrein thành kallikrein và kininogen trọng lượng phân tử cao (HMWK), dẫn đến sản xuất bradykinin, một peptide thúc đẩy quá trình viêm và giãn mạch.
4. Sau đó, yếu tố XIa kích hoạt Yếu tố IX, yếu tố này kết hợp với yếu tố đồng yếu tố VIIIa của nó sẽ kích hoạt Yếu tố X thành Yếu tố Xa, dẫn đến tạo ra thrombin và hình thành cục máu đông fibrin.
Nguyên nhân gây yếu tố XII bất thường
Tăng yếu tố XII
– Tình trạng viêm cấp tính: Tình trạng viêm có thể dẫn đến tăng nồng độ Yếu tố XII như một phần của phản ứng giai đoạn cấp tính.
– Đa hình di truyền: Một số biến thể di truyền nhất định có thể làm tăng mức độ Yếu tố XII, mặc dù điều này ít phổ biến hơn và thường không có ý nghĩa lâm sàng.
Giảm yếu tố XII
– Thiếu yếu tố XII bẩm sinh: Một tình trạng di truyền dẫn đến giảm mức độ yếu tố XII. Nó thường không có triệu chứng, vì thiếu yếu tố XII thường không gây ra các vấn đề về chảy máu nhưng có thể liên quan đến thời gian Thromboplastin từng phần được kích hoạt kéo dài (aPTT).
– Bệnh gan: Do yếu tố XII được tổng hợp ở gan nên rối loạn chức năng gan có thể dẫn đến giảm sản xuất.
– Đông máu nội mạch rải rác (DIC): Việc kích hoạt và tiêu thụ rộng rãi các yếu tố đông máu trong DIC có thể dẫn đến giảm nồng độ Yếu tố XII.
– Tình trạng tự miễn dịch: Một số rối loạn tự miễn dịch có thể dẫn đến việc sản xuất các chất ức chế yếu tố XII, làm giảm hoạt động của yếu tố này.
– Nhiễm trùng nặng hoặc nhiễm trùng huyết: Nhiễm trùng nặng có thể dẫn đến tiêu hao và thoái hóa các yếu tố đông máu, trong đó có Yếu tố XII.
Bài viết liên quan
CAR-NK Cell therapy
Liệu pháp tế bào CAR-NK ở bệnh nhân lympho Non-Hodgkin và bạch cầu mãn dòng lympho
Vaccines
Ervebo – Vaccine phòng bệnh Ebola đầu tiên trên thế giới
Tin khác
Vitamin B5 – Chức năng và nhu cầu hằng ngày