Decnupaz – Liệu pháp nhắm trúng đích CD123 đầu tiên cho bệnh nhân ung thư máu cực hiếm

Nguyễn Tiến Sử, MD, PhD, MBA

DECNUPAZ LÀ GÌ

Là một phức hợp thuốc – kháng thể (antibody-drug conjugate – ADC) dùng đường truyền tĩnh mạch, chứa hoạt chất pivekimab sunirine, do ImmunoGen (hiện thuộc tập đoàn AbbVie) phát triển và thương mại hóa. Decnupaz được chỉ định để điều trị cho bệnh nhân trưởng thành mắc bệnh U tân sinh tế bào tua gai dạng tương bào nguyên bào (Blastic Plasmacytoid Dendritic Cell Neoplasm: BPDCN), một loại ung thư máu cực kỳ hiếm gặp và diễn tiến rất ác tính với các lựa chọn điều trị hạn chế.

Chỉ định này được FDA phê duyệt vào tháng 5 năm 2026. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng vì Decnupaz là thuốc ADC đầu tiên và duy nhất nhắm vào kháng nguyên CD123 được chấp thuận cho chỉ định ngặt nghèo này (Tài liệu 1, 2).

CƠ CHẾ TÁC DỤNG

BPDCN là một bệnh lý ác tính hệ thống, trong đó các tế bào ung thư biểu hiện quá mức kháng nguyên CD123 (chuỗi alpha của thụ thể interleukin-3) trên bề mặt. Đây chính là đích ngắm lý tưởng để tiêu diệt khối u mà không làm tổn hại diện rộng đến các mô lành.

Pivekimab sunirine bao gồm một kháng thể đơn dòng kháng CD123, được liên kết hóa học với ignavanamine, một chất độc tế bào cực mạnh thuộc nhóm pyrrolobenzodiazepine (PBD) dimer.

1. Sau khi truyền vào cơ thể, phần kháng thể sẽ dẫn đường, tìm kiếm và gắn chọn lọc vào thụ thể CD123 trên bề mặt tế bào ung thư BPDCN.
2. Phức hợp thuốc sau đó được nội bào hóa (đưa vào bên trong tế bào).
3. Tại đây, chất độc ignavanamine được giải phóng, trực tiếp gây alkyl hóa và liên kết chéo các sợi DNA, làm sụp đổ cấu trúc di truyền và kích hoạt quá trình tự hủy của tế bào ác tính (Tài liệu 2, 3).

HIỆU QUẢ LÂM SÀNG

Hiệu quả của Decnupaz được đánh giá thông qua chương trình thử nghiệm lâm sàng, pha 2, mang tên CADENZA, thực hiện trên cả hai nhóm bệnh nhân: những người chưa từng điều trị (naive) và những người đã tái phát hoặc kháng trị với các phác đồ trước đó (Tài liệu 1, 2).

Tỷ lệ đáp ứng ấn tượng: Kết quả nghiên cứu cho thấy, ở nhóm bệnh nhân BPDCN chưa từng điều trị, Decnupaz đạt tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn (CR) hoặc đáp ứng hoàn toàn lâm sàng (CRc) lên tới 53%, mang lại cơ hội sống còn quý giá cho người bệnh.
Hiệu quả cao ở thể tái phát: Đối với nhóm bệnh nhân đã qua điều trị và tái phát nặng (vốn có tiên lượng cực xấu), thuốc vẫn ghi nhận tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) đạt 38%.
Bắc cầu cho ghép tế bào gốc: Nhờ khả năng lui bệnh nhanh chóng, Decnupaz đã giúp một tỷ lệ lớn bệnh nhân đạt đủ điều kiện sức khỏe để chuyển tiếp sang phác đồ ghép tế bào gốc tạo máu duy trì – phương pháp điều trị triệt để duy nhất hiện nay (Tài liệu 2).

ĐIỀU TRỊ VỚI DECNUPAZ VÀ TÁC DỤNG PHỤ THƯỜNG GẶP

Decnupaz được bào chế dưới dạng dung dịch pha truyền tĩnh mạch. Liều lượng khuyến nghị thông thường là 0.04 mg/kg, truyền tĩnh mạch trong vòng 30 đến 60 phút vào ngày 1 của mỗi chu kỳ 21 ngày. Quá trình điều trị được tiếp tục cho đến khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện độc tính không dung nạp được (Tài liệu 3).

Tác dụng phụ thường gặp (≥ 20%):

Tăng men gan (AST, ALT) và tăng bilirubin máu.
Giảm tiểu cầu (Thrombocytopenia) và giảm bạch cầu trung tính (Neutropenia).
Mệt mỏi và buồn nôn.
Phù ngoại vi (Tài liệu 1, 3).
*Lưu ý quan trọng: Decnupaz có cảnh báo về nguy cơ gây Hội chứng rò rỉ mao mạch (Capillary Leak Syndrome), một tình trạng cấp tính nguy hiểm tính mạng. Bác sĩ bắt buộc phải kiểm tra nồng độ albumin máu trước mỗi liều truyền. Bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu như tăng cân đột ngột, phù nề diện rộng, sụt giảm huyết áp hoặc khó thở để có biện pháp can thiệp, trì hoãn hoặc ngưng thuốc kịp thời (Tài liệu 3).

Tài liệu tham khảo

1. U.S. Food and Drug Administration (FDA). *FDA approves pivekimab sunirine-pvzy for blastic plasmacytoid dendritic cell neoplasm*. FDA Approved Drugs, May 2026. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/fda-approves-pivekimab-sunirine-pvzy-blastic-plasmacytoid-dendritic-cell-neoplasm-ultra-ra%E1%BB%93e
2. PR Newswire. *U.S. FDA Approves DECNUPAZ™ (pivekimab sunirine-pvzy) for Treatment of Adult Patients with Blastic Plasmacytoid Dendritic Cell Neoplasm (BPDCN)*. AbbVie Press Release, May 28, 2026. https://www.prnewswire.com/news-releases/us-fda-approves-decnupaztm-pivekimab-sunirine-pvzy-for-treatment-of-adult-patients-with-blastic-plasmacytoid-dendritic-cell-neoplasm-an-ultra-rare-and-aggressive-blood-cancer-with-limited-treatment-options-302783714.html
3. AbbVie Inc. *DECNUPAZ (pivekimab sunirine-pvzy) for injection, for intravenous use – Full Prescribing Information*. May 2026. https://www.rxabbvie.com/pdf/decnupaz.pdf